Nowa Cerekwia: La Tène Culture Agglomeration on the Amber Road, red. Przemysław Dulęba vol. 1 i 2

Nowa Cerekwia to monumentalne, dwutomowe opracowanie poświęcone jednemu z najważniejszych stanowisk kultury lateńskiej w Polsce i Europie Środkowej. Publikacja podsumowuje sto lat badań archeologicznych prowadzonych na wzgórzu w Nowej Cerekwi — miejscu, które z niewielkiej osady rolniczej okazało się kluczowym punktem na północnym odcinku słynnego Szlaku Bursztynowego.

Autorzy przedstawiają historię odkryć od pierwszych wykopalisk niemieckich archeologów w latach 20. XX wieku, przez powojenne badania ratownicze prowadzone przez Barbarę Czerską, aż po najnowsze projekty wykorzystujące współczesne metody prospekcji i analizy. Dzięki nim udało się zrekonstruować obraz rozległej, dynamicznej aglomeracji celtyckiej funkcjonującej w III–II wieku p.n.e., silnie powiązanej z dalekosiężną wymianą handlową i rzemiosłem.

W książce znalazły się opracowania specjalistów z Polski, Czech i Niemiec, obejmujące m.in. analizę ceramiki, zabytków metalowych, numizmatyki, technologii rzemieślniczych oraz kontekstu kulturowego i gospodarczego regionu. Tom wzbogacają liczne ilustracje, rysunki, fotografie i rekonstrukcje, przygotowane specjalnie na potrzeby tej publikacji.

To pierwsze tak kompleksowe ujęcie dziejów Nowej Cerekwi — pracy, która nie tylko porządkuje rozproszone materiały z minionego stulecia, ale także prezentuje zupełnie nowe spojrzenie na rolę Celtów w pradziejach południowej Polski.

Table of Contents

• Introduction

Chapter 1

• 1.1. Geographic location of the site
  • 1.1.1. Hydrography
  • 1.1.2. Geological structure
  • 1.1.3. Soils
  • 1.1.4. Climate and vegetation
  • 1.1.5. Landscape in the La Tène period
• 1.2. Research history before 1945
  • 1.2.1. Deutsch Neukirch – Bieskau – Altstett – Nowa Cerekwia
  • 1.2.2. The story of discoveries
  • 1.2.3. Catalogue of La Tène culture finds by 1945
  • 1.2.4. State of the source base and research methodology
• 1.3. Research history after 1945
  • 1.3.1. Post-war investigations
  • 1.3.2. Source base and source criticism

Chapter 2

• 2.1. Pottery of the La Tène culture
  • 2.1.1. Method of analysing ceramic evidence
  • 2.1.2. Description method for ceramic vessels
  • 2.1.3. Quantification
  • 2.1.4. Technological groups – basic information
  • 2.1.5. Characteristics of pottery production technology
  • 2.1.6. Vessel morphology
  • 2.1.7. Analysis of vessel types
  • 2.1.8. Vessel decoration
• 2.2. General characteristics of the pottery workshop
  • 2.2.1. Vessel fragmentation
  • 2.2.2. Wheel-turned vs hand-built pottery
  • 2.2.3. Technological groups – assemblage structure
  • 2.2.4. Vessel forms
  • 2.2.5. Frequency of decoration
  • 2.2.6. Vessel repair
• 2.3. Ornaments and dress accessories
  • 2.3.1. Fibulae
  • 2.3.2. Bracelets and armlets
  • 2.3.3. Anklets
  • 2.3.4. Finger-ring
  • 2.3.5. Necklace
  • 2.3.6. Chain belts
  • 2.3.7. Glass ornaments
  • 2.3.8. Sapropelite and related ornaments
• 2.4. Figurines
• 2.5. Tools and objects of daily use
  • 2.5.1. Agricultural tools
  • 2.5.2. Metalworking tools
  • 2.5.3. Woodworking tools
  • 2.5.4. Leatherworking tools
  • 2.5.5. Toilet implements
  • 2.5.6. Items of daily use
  • 2.5.7. Stone objects
  • 2.5.8. Clay artefacts
• 2.6. Weapons and military equipment
• 2.7. The non-La Tène finds
  • 2.7.1. Background
  • 2.7.2. Find categories
  • 2.7.3. Pottery
  • 2.7.4. Dress and personal accessories
  • 2.7.5. Household, interplay and display

Chapter 3

• 3.1. Coins, gold and silver
  • 3.1.1. Basic characteristics of the coin assemblage
  • 3.1.2. Nike type staters
  • 3.1.3. Celtic coinage in the Amber Road corridor
  • 3.1.4. Numismatic analysis
  • 3.1.5. Summary of numismatic findings
  • 3.1.6. Catalogue of coins, gold and silver bullion
• 3.2. X-ray fluorescence analysis of coins and ingots
  • 3.2.1. Introduction
  • 3.2.2. Gold coins and fragments
  • 3.2.3. Hack gold
  • 3.2.4. Suberate coins
  • 3.2.5. Silver coins
  • 3.2.6. Greek copper-based coins
  • 3.2.7. Conclusions

Chapter 4

• 4.1. Animal remains
  • 4.1.1. Methods
  • 4.1.2. Results
• 4.2. Anthracology
• 4.3. Iron metallurgy
• 4.4. Graphite-tempered pottery: archaeometric studies
  • 4.4.1. Introduction
  • 4.4.2. Material
  • 4.4.3. Microscopic studies
  • 4.4.4. Raman studies
  • 4.4.5. Summary

Chapter 5

• 5.1. Buildings and layout of the settlement
  • 5.1.1. Pit houses
  • 5.1.2. Pits
  • 5.1.3. Hearths
  • 5.1.4. Pottery kiln
  • 5.1.5. Post structures
  • 5.1.6. Building arrangement
  • 5.1.7. Settlement size – settlement type
• 5.2. Settlement network in the micro-region
• 5.3. Cremation grave with quadrilateral ditch
  • 5.3.1. Grave furnishings and dating
  • 5.3.2. Ditched features in Central Europe
  • 5.3.3. Function of the feature
• 5.4. Bioarchaeological study of the cremation grave
  • 5.4.1. Introduction
  • 5.4.2. Methods
  • 5.4.3. Results
  • 5.4.4. Discussion and summary
• 5.5. Economic issues
  • 5.5.1. Animal husbandry and hunting
  • 5.5.2. Agriculture
  • 5.5.3. Crafts
• 5.6. Trade
  • 5.6.1. Transport
  • 5.6.2. The Amber Road
  • 5.6.3. Coins and bullion
  • 5.6.4. Raw materials
  • 5.6.5. Finished items

Chapter 6

• 6.1. Dating the settlement’s existence
• 6.2. Regional context – La Tène culture in Silesia
  • 6.2.1. Genesis
  • 6.2.2. Characteristics
  • 6.2.3. Contacts with other enclaves
• 6.3. Supra-regional context
  • 6.3.1. Settlement network
  • 6.3.2. Cimbrian migration and Celtic decline

• List of finds
• Bibliography